کولیت زخمی یا کولیت اولسروز یا پسرودهآماسزخمی (به انگلیسی: Ulcerative colitis) فرمی از بیماری التهابی روده است که رودهها به خصوص روده بزرگ شامل پسروده (کولون) و راستروده (رکتوم) را درگیر میکند و نوعی پسرودهآماس (کولیت) است. علت اصلی و دقیق این بیماری مشخص نمیباشد اما به نظر میرسد باکتری و ویروسهای ناشناختهای باعث بروز آن میشود. همچنین استرس و زندگی در محیط شهری باعث تشدید این بیماری میگردد.
این بیماری با نامهای رکتوکولیت هموراژیک یا التهاب زخمی شونده روده بزرگ و به اختصار UC نیز شناخته میشود. علامت ویژه بیماری، اسهال خونی است که به طور تدریجی بیشتر میشود. گاه نام بیماری بهخاطر نماد (IBD)، اغلب با نام (IBS) یا سندرم روده تحریکپذیر اشتباه میشود، که یک بیماری مشکل ساز ولی خفیف است. التهاب زخمی پسروده شباهت به بیماری کرون دارد که شکل دیگری از بیماری التهابی روده است. کولیت زخمی یک بیماری متناوب است، با دورههای تشدید علائم و دورههای بهبودی که در آنها تقریباً هیچگونه علامتی دیده نمیشود. با وجودی که علائم التهاب زخمی پسروده گاهی میتواند خودبهخود بهبود یابد، ولی این بیماری معمولاً نیازمند درمان است.
محتویات
- علایم و نشانهها
- تشخیص بیماری
- درمان
- سایر داروها
- رژیم غذایی
انواع کولیت روده
انواع کولیت روده، عبارتند از:
- پروکتیت اولسراتیو: پروکتیت اولسراتیو، در ناحیه رکتوم می باشد و معمولا از نوع حاد کولیت روده محسوب می شود که با خونریزی همراه است.
- پروکتوسیمگومیتیت: پروکتوسیمگومیتیت، نوعی از کولیت روده است که با التهاب کولون و رکتوم همراه می باشد. این بیماری علایم شدیدتری دارد که شامل درد و اسهال شکمی، است.
- کولیت چپ: کولیت چپ نیز با التهاب در ناحیه رکتوم و قسمتی از روده بزرگ همراه است و می تواند باعث افزایش یا کاهش وزن شود.
- پانکولیت: نوعی از بیماری است که التهاب تقریبا در تمامی بخش های روده و مقعد وجود دارد و با بیشترین علایم اعم از اسهال خونی و…، همراه است.
علایم و نشانهها کولیت روده یا کولیت زخمی
- اجابت مزاج مکرر به صورت دفع مدفوع شل
- دفع خون و چرک در مدفوع
- خونریزی از مقعد
- احساس دفع ناقص و باقی ماندن مدفوع در شکم
- احساس فوریت برای دفع
- دردهای شدید شکمی همزمان با حرکات روده
- درد در مفصلها چرا که کولیت زخمی گاه علاوه بر دستگاه گوارش بر سایر اعضای بدن نیز تاثیر میگذارد و منجر به التهاب مفاصل و مشکلات پوستی میشود.
- درد مقعد به صورت منقطع
نکته: طول ابتلا به بیماری به بیش از پنج سال میرسد.این بیماری درمان قطعی ندارد و تنها بوسیله داروها کنترل می شود.
تشخیص بیماری کولیت روده
معاینه و آزمایشهایی ممکن است انجام شود تا بیماری تشخیص داده شود:
معاینه مقعدی
معاینه کامل شکم
معاینه مفاصل
آزمایش خون و مدفوع و تصویربرداریهای پزشکی مانند رادیوگرافی با ماده حاجب
پیش از تصویربرداری لازم است بیمار محلول حاجب اشعهای را بنوشد و یا از طریق لولهای در مقعد وی تنقیه شود. سیتی اسکن میتواند به پزشک در کشف جزئیات بیماری کمک کنند.
درونبینی Endoscopy پسروده (به طور دقیقتر خمرودهبینی sigmoidoscopy و یا پسرودهبینی colonoscopy) به پزشک اجازه میدهد بررسی مستقیمی بر روی روده بزرگ و یا راست روده انجام دهد. این کار از طریق لوله نازک و قابل انعطافی که از طریق مقعد وارد شده است، انجام میشود. همچنین ممکن است مقدار کمی هوا به داخل روده از طریق مقعد پمپ شود. این کار به گشاد شدن راست روده و یا روده به ارائه تصویر بهتر کمک میکند. در هنگام درونبینی، ممکن است پزشک یک تکه کوچک از جدار روده را برای بررسی بیشتر آزمایشگاهی بردارد که به آن بافتبرداری biopsy میگویند. این کار به تشخیص دقیق تر بیماری کمک میکند. همچنین این نمونهها در ارزیابی تغییرات دستگاه گوارش و سیر بیماری و غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان مورد استفاده قرار میگیرند. برخی از بیماران مبتلا در معرض خطر بالاتر ابتلا به سرطان روده بزرگ قرار دارند. غربالگری و نظارت بر بیمار، میتواند در اوایل بروز سرطان به تشخیص آن کمک کند و واضح است که زمان تشخیص سرطان تاثیر بسیار زیادی در پیشآگهی بیماری و علاج پذیری آن دارد.
علت ابتلا به کولیت روده
علت ابتلا به کولیت روده، می تواند متفاوت باشد اما شایع ترین علت ابتلا به این بیماری عفونت و باکتری می باشد. بیماری های عفونی باعث می شوند که در روده بزرگ التهاب به وجود آید و در اثر درمان نشدن، به کولیت منجر شود. البته ممکن است افرادی که سن بیشتری دارند و در سابقه خانوادگی آن ها، ابتلا به این بیماری وجود دارد در مقایسه با سایرین، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری باشند.
کولیت روده در بارداری
کولیت روده در بارداری، معمولا در سه ماهه اول بارداری یا بلافاصله بعد از زایمان مشاهده می شود. به طور کلی، افرادی که به این بیماری مبتلا می شوند نمی توانند به خوبی مواد مغذی را به بدن خود جذب کنند. این امر زمانی حائز اهمیت است که راجع به خانم های باردار صحبت می کنیم چرا که نیاز است تا بتوانند مواد لازم را به جنین برسانند تا رشد جنین به خوبی انجام شود. به همین دلیل لازم است اگر زنان باردار به کولیت روده مبتلا شدند از مکمل های بارداری و ویتامین هایی مانند اسید فولیک قبل از تولد کودک، استفاده کنند. بهتر است مصرف داروها با تجویز پزشک متخصص صورت بگیرد. اکثر زنان باردار که مبتلا به کولیت روده هستند؛ کودکان خود را بدون عارضه به دنیا می آورند و جای نگرانی در این باره نیست اما لازم است بعد از زایمان نسبت به درمان قطعی این بیماری، اقدام نمایند.
مطلب کولیت روده بخش بانوان
درمان کولیت زخمی یا کولیت روده
بیماری کولیت روده مزمن بوده، دارای علاج قطعی نمیباشد، بنابراین آموزش نحوه زندگی با آن مهم است. بیماران باید تحت نظارت مداوم برای بیماری قرار گیرند، تا به بیمار در جهت جلوگیری از بدتر شدن شرایط وی کمک شود. البته داروهایی برای کنترل بهتر علایم و بهبود کیفیت زندگی بیمار تجویز میشوند. داروها منجر به علاج بیماری نمیشوند اما کمک میکنند که بیمار بتواند مانند افراد سالم زندگی کند. مقدار مصرف دارو باید با مراجعه مکرر به پزشک تنظیم شود و در صورت بروز عوارض جانبی داروها ممکن است لازم باشد که داروها تغییر کند. مصرف کامل و به موقع داروها منجر به بازیافت سلامتی شده از عوارض بعدی جلوگیری میکند. شایعترین داروهای ضدالتهابی برای درمان بیماریهای التهابی روده، ترکیبات 5ASA نامیده میشوند مانند سولفاسالازین و مسالازین . این ترکیبات به کنترل نشانههای بیماری پس از مدت مصرف، کمک میکنند. این داروها به صورت خوراکی و یا تنقیه یا شیاف تجویز میشوند.
عوارض جانبی داروها در کوتاه مدت شامل تغییرات خلق و خو، مشکلات خواب، افزایش و کاهش وزن، تغییر شکل بدن (مانند بزرگ شدن شکم و ورم کردن صورت)، صورت باد کرده و بروز آکنه یا جوش صورت است ، خشکی پوست بدن بویژه کف دست و صورت، ریزش مو و حتی در بعضی موارد با عقیم شدن موقتی همراه است. از دیگر عوارضی که شدیدتر و نادر هستند می توان به تب، مشکلاتی قلبی، کبدی و… اشاره کرد. که در این صورت باید داروی دیگری برای بیمار تجویز شود. بروز هر گونه عارضه جانبی بر اثر مصرف داروهای جدید نیاز به تماس گرفتن با پزشک را میطلبد.
درمان با جراحی
درمان با جراحی برای این بیماری، زمانی تجویز می شود که درمان دارویی موثر واقع نشود. جراحی کولیت اولسراتیو با برداشتن روده بزرگ یا راست روده امکان پذیر است. به طور کلی در جراحی کولیت روده نیاز است تا بخشی از رکتوم، مقعد یا کولون برداشته شود. البته در تمامی موارد درمان با جراحی مورد استفاده قرار نمی گیرد بلکه تنها در بیماری های پیشرفته که با خونریزی های شدید همراه است
با تجویز پزشک متخصص از جراحی برای درمان بیماران کمک گرفته می شود. جراحی معمولا با بیهوشی همراه است و بیمار بعد از گذراندن دوران نقاهت به راحتی می تواند فعالیت های خود را ادامه دهد.
سایر داروها
ممکن است داروهای گروه کورتیکواستروئید به صورت خوراکی یا وریدی نیز برای برای کاهش التهاب تجویز شوند. بر خلاف گروه قبلی، کورتیکواستروئیدها معمولاً فقط برای دورههای کوتاه مدت مصرف میشوند. آنها نباید در دوره خاموشی یا بهبودی بیماری مصرف شوند. درمان توسط سرکوب سیستم ایمنی بدن نیز روشی است که منجر به کاهش التهاب شود. داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن مانند آزاتیوپرین میتوانند برای دورههای طولانی در نظر گرفته شود اما لازم است که بیمار برای دیدن دکتر بیشتر از تعداد دفعات معمول برای نظارت بر وضعیت سلامتی خود برنامه ریزی نماید. ورزش منظم و سبک و همچنین ورزش هفتگی سنگین به تنهایی 70درصد مشکلات را حل میکند
رژیم غذایی مناسب جهت درمان کولیت روده
در دوره خاموشی بیماری هیچ قانون مطلقی برای غذاهای مشکل دار وجود ندارد. بیمار خود باید احساس کند که بعد از خورد هر غذا چه احساسی دارد و این مساله خود بهترین راهنما است. نوشتن آنچه بیمار پس از خوردن آن دچار مشکل میشود در یک جدول و عوارض بروز نموده راهنمای بسیار مناسبی برای رسیدن به یک برنامه غذایی مناسب است. اما در هنگام شعلهور شدن بیماری لازم است از نوشیدنیهای گازدار، غذاهای دارای فیبر زیاد و نفخ آور مانند کلم، لوبیا و نخود، مواد غذایی چون غذاهای پر چرب، شیر و محصولات لبنی و گوشت قرمز که هضم آنها دشوار است پرهیز کرد. نوشیدن یک تا یک لیتر و نیم نوشیدنی بدون گاز به خصوص آب قویا، دوغ توصیه میشود. همچنین هنگام شعلهور شدن بیماری میتوان از مواد غذایی مانند برنج سفید، ماکارونی ساده، هلو یا گلابی پوست کنده شده، سیب زمینی پخته، ماهی آبپز، پوره سیب زمینی، گوشت مرغ بی پوست، نان با آرد جو استفاده کرد.
چرا کلینیک لیزر شفا؟
کلینیک لیزر شفا، اولين مركز درمان بيماری های مقعدی می باشد و از سال 1384 با کادری از متخصصان مجرب، فعالیت های خود را آغاز نموده است. این مرکز درمانی، توانسته در طی اين مدت، پاسخگوی بيش از پنجاه هزار مراجعه كننده باشد. بيش از بیست هزار عمل با ليزر در کلینیک لیزر شفا، انجام شده كه با نتایج موفقیت آمیزی همراه بوده است. مراجعين محترم می توانند برای معاینه و درمان خود، پزشكان متخصص خانم و آقا را انتخاب نمایند و بدون هیچ دغدغه یا نگرانی دیگری، تنها بر روی بهبود وضعیت و بازگشت سلامت کامل خود تمرکز کنند. بهتر است برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین نوبت با کلینیک لیزر شفا، تماس حاصل نمایید.
برای مشاهده مطالب بخش بانوان دکتر درمان کلیک کنید.
منبع : ویکی پدیا
فرم رزرو آنلاین
